«نه شرقی، نه غربی»؛ سیاستی فراتر از دیپلماسی، وظیفهای برای رسانه
کاوک نیوز؛ سیاست «نه شرقی، نه غربی» که از اصول بنیادین سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران به شمار میآید، بر استقلال سیاسی کشور از بلوکهای قدرت جهانی تأکید دارد؛ نه تابعی از قدرتهای غربی باشد و نه در اردوگاه شرق قرار گیرد. این سیاست، بیش از آنکه صرفاً یک موضع دیپلماتیک باشد، حامل یک پیام فرهنگی، هویتی و راهبردی است که رسانهها در بازتاب، تثبیت و بسط آن نقشی کلیدی دارند.
در چهارچوب وظایف رسانهای، چند بُعد مهم قابل تحلیل است:
-
آگاهیبخشی و تبیین مواضع ملی:
رسانهها باید با تحلیلهای کارشناسی، تاریخنگاری دقیق و شفافسازی مواضع، فلسفهی پشت این سیاست را برای افکار عمومی داخلی و بینالمللی روشن کنند. توضیح اینکه چرا استقلال سیاسی بهعنوان یک ارزش بنیادین، از وابستگی به شرق یا غرب جلوگیری میکند، در تقویت مشروعیت این رویکرد حیاتی است. -
پاسداری از منافع ملی در فضای رسانهای بینالمللی:
در جهانی که روایتها توسط قدرتهای رسانهای بزرگ شکل میگیرند، رسانههای داخلی باید نقش فعال در مقابله با روایتهای تحریفشده ایفا کنند. حفظ سیاست نه شرقی، نه غربی مستلزم آن است که رسانهها زبان گفتمان مستقل را تقویت کنند و تصویر ایران را بهعنوان کشوری مستقل و مقاوم بازنمایی کنند. -
نقد درونی و مراقبت از انحرافات احتمالی:
رسانه مستقل، در عین حمایت از اصول بنیادین، باید ناظر بر عملکرد نهادهای حاکمیتی باشد. اگر رفتار یا سیاستی با روح «نه شرقی، نه غربی» در تعارض باشد—مثلاً گرایش بیش از حد به یکی از بلوکها در حوزه دیپلماسی یا اقتصاد—رسانهها وظیفه دارند آن را نقد کرده و افکار عمومی را نسبت به انحراف از اصول آگاه سازند. -
پرورش گفتمان استقلالطلبانه در نسل جوان:
تولید محتواهای خلاقانه و متناسب با زبان نسل امروز، وظیفه دیگر رسانههاست. انتقال مفاهیم عمیقی چون استقلال سیاسی و عزت ملی، تنها از مسیر خطابه و بیانیه ممکن نیست؛ بلکه نیازمند روایتسازی، مستندسازی و استفاده از ظرفیتهای رسانهای نوین است.
در نهایت، رسانهها نباید صرفاً تریبون رسمی یا بازتابدهنده سیاستها باشند؛ بلکه باید در شکلدهی و حراست از روح این سیاست کلان، نقشی فعال، نقاد و در عین حال مسئولانه ایفا کنند. سیاست «نه شرقی، نه غربی» تنها زمانی زنده میماند که در افکار عمومی نهادینه شود—و این، رسالت اصلی رسانههاست.
میلاد فیروزان
