افت یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون مترمکعبی ذخایر آب زیرزمینی البرز؛ کاهش ۱۵ درصدی برداشت آب در دستور کار است
به گزارش کاوک نیوز، نجفیان، رئیس شرکت آب منطقه‌ای استان البرز، در نشست خبری با اصحاب رسانه، با تشریح وضعیت منابع آبی استان و چالش‌های پیش‌روی تأمین آب پایدار، اظهار کرد: البرز به دلیل تمرکز جمعیت، توسعه صنایع و فعالیت‌های کشاورزی و همچنین بارگذاری گسترده فعالیت‌های اقتصادی، با فشار قابل‌توجهی بر منابع آبی مواجه است.
وی با اشاره به کمبودهای زیرساختی گذشته در حوزه آب افزود: طی سال‌های اخیر اقدامات قابل‌توجهی برای جبران عقب‌ماندگی‌های زیرساختی و اجرای طرح‌های آبرسانی انجام شده است، اما باید توجه داشت که توسعه زیرساخت‌ها به‌تنهایی تضمین‌کننده پایداری منابع آب نیست و تا زمانی که برداشت از سفره‌های زیرزمینی بیش از ظرفیت تجدیدپذیری آن‌ها باشد، نمی‌توان به تعادل پایدار منابع آبی دست یافت.
وابستگی ۷۵ درصدی البرز به منابع آب زیرزمینی
نجفیان با اشاره به ساختار تأمین آب استان تصریح کرد: حدود ۷۵ درصد منابع آب البرز از سفره‌های زیرزمینی و حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد از منابع آب سطحی تأمین می‌شود. این وابستگی بالا به منابع زیرزمینی، در کنار رشد جمعیت و افزایش مصارف، فشار مضاعفی بر آبخوان‌های استان وارد کرده است.
وی ادامه داد: بررسی روند برداشت‌ها در دهه‌های گذشته نشان می‌دهد که حجم قابل‌توجهی از ذخایر آب زیرزمینی استان از دست رفته و برآوردها از کسری تجمعی حدود یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون مترمکعب حکایت دارد؛ مسئله‌ای که آثار آن در افت سطح آب‌های زیرزمینی و بروز پدیده فرونشست زمین قابل مشاهده است.
رئیس شرکت آب منطقه‌ای البرز با اشاره به وضعیت غرب استان خاطرنشان کرد: در برخی مناطق، میزان فرونشست زمین به بیش از ۳۰ سانتی‌متر در سال می‌رسد که این موضوع علاوه بر پیامدهای زیست‌محیطی، زیرساخت‌های حیاتی و تأسیسات استان را نیز در معرض تهدید قرار می‌دهد.
کاهش ۱۵ درصدی برداشت آب در برنامه مدیریت منابع استان
نجفیان با تأکید بر ضرورت کنترل برداشت از منابع آبی گفت: با توجه به شرایط منابع آب استان، رشد جمعیت و ضرورت تأمین پایدار آب شرب، برنامه‌ریزی شده است برداشت از منابع آب سطحی و زیرزمینی در مجموع حدود ۱۵ درصد نسبت به سال گذشته کاهش یابد. هدف از این اقدام، کنترل فشار بر منابع و جلوگیری از تشدید ناترازی آبی است.
وی افزود: پیش‌بینی می‌شود جمعیت استان در سال جاری حدود ۲۰ هزار نفر افزایش یابد و همین مسئله، ضرورت مدیریت مصرف و بهره‌برداری اصولی از منابع موجود را دوچندان می‌کند.
سرانه بالای مصرف؛ چالشی فراتر از کمبود زیرساخت
رئیس شرکت آب منطقه‌ای البرز با اشاره به نقش الگوی مصرف در تشدید بحران آب اظهار کرد: بخشی از مصرف بالا ناشی از هدررفت در شبکه‌های توزیع است که برای کاهش آن برنامه‌هایی در حال اجراست، اما بخش مهمی از مسئله به رفتار مصرفی شهروندان و ضرورت اصلاح الگوی استفاده از آب بازمی‌گردد.
نجفیان با تأکید بر اینکه مدیریت بحران آب صرفاً با اجرای پروژه‌های عمرانی امکان‌پذیر نیست، گفت: تجربه شهرها و کشورهای موفق در مدیریت منابع آبی نشان می‌دهد که اصلاح الگوی مصرف و فرهنگ‌سازی عمومی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در عبور از تنش‌های آبی داشته باشد.
وی با اشاره به ضرورت نزدیک شدن سرانه مصرف به استانداردهای مطلوب افزود: کاهش مصرف سرانه آب باید به یکی از اولویت‌های اصلی مدیریت منابع آب استان تبدیل شود؛ چراکه با ادامه روند فعلی، حتی توسعه زیرساخت‌ها نیز پاسخگوی افزایش تقاضا نخواهد بود.
افت سطح آب از عمق ۲۰ متری به ۲۵۰ متری در برخی مناطق
نجفیان در ادامه با اشاره به تغییرات نگران‌کننده وضعیت آبخوان‌های استان بیان کرد: در برخی مناطق، سطح دسترسی به منابع آب که در گذشته در عمق ۲۰ تا ۳۰ متری قرار داشت، اکنون به حدود ۲۵۰ متر رسیده است. علاوه بر افت سطح آب، کیفیت منابع زیرزمینی نیز در برخی نقاط با مشکلاتی مواجه شده است.
وی تصریح کرد: حتی اجرای طرح جامع آب استان با اعتباری در حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان نیز به‌تنهایی نمی‌تواند پایداری منابع را تضمین کند؛ زیرا مسئله اصلی، برداشت بیش از ظرفیت طبیعی آبخوان‌هاست و برای احیای منابع باید میزان برداشت به سطح قابل‌قبول و متناسب با توان تجدیدپذیری آن‌ها بازگردد.
توسعه مخازن راهکار عبور از اوج مصرف تابستان است، نه حل ریشه‌ای بحران
رئیس شرکت آب منطقه‌ای البرز با اشاره به اقدامات در دست اجرا برای توسعه مخازن و تکمیل زیرساخت‌های آبرسانی گفت: تکمیل ظرفیت ذخیره‌سازی و توسعه مخازن می‌تواند در مدیریت پیک مصرف تابستان و کاهش احتمال قطعی آب مؤثر باشد، اما این اقدامات صرفاً به مدیریت مقطعی شرایط کمک می‌کنند و راهکار اصلی، حفاظت از منابع موجود و کنترل برداشت از سفره‌های زیرزمینی است.
وی هشدار داد: در برخی نقاط استان، ظرفیت حفر چاه‌های عمیق‌تر نیز به محدودیت رسیده و با توجه به شرایط زمین‌شناسی، ادامه این روند نمی‌تواند راهکار قابل اتکایی برای تأمین نیازهای آینده باشد.
رسانه‌ها در خط مقدم فرهنگ‌سازی برای حفظ منابع آب
نجفیان در بخش پایانی سخنان خود، فرهنگ‌سازی و مشارکت عمومی را از ارکان اصلی مدیریت بحران آب دانست و اظهار کرد: با توجه به محدودیت منابع آبی، رشد جمعیت و اجرای طرح‌های توسعه‌ای در استان، اگر اصلاح الگوی مصرف به‌صورت جدی دنبال نشود، بحران آب در سال‌های آینده به یکی از مهم‌ترین چالش‌های البرز تبدیل خواهد شد.
وی با قدردانی از همراهی رسانه‌های استان در برگزاری برنامه‌ها و جشنواره‌های فرهنگ‌سازی افزود: رسانه‌ها نقش مهمی در تبیین واقعیت‌های حوزه آب و افزایش حساسیت عمومی نسبت به ارزش این سرمایه ملی دارند و انتظار می‌رود این همراهی برای تغییر رفتار مصرفی جامعه و حفاظت از منابع آبی ادامه پیدا کند.
نجفیان تأکید کرد: حفظ منابع آب برای نسل‌های آینده نیازمند مشارکت همگانی است و هیچ برنامه زیرساختی بدون همراهی مردم و اصلاح الگوی مصرف نمی‌تواند پایداری بلندمدت آب استان را تضمین کند.
یادداشت تحریریه: اعداد و آمار بر اساس متن پیاده‌سازی‌شده از فایل صوتی تنظیم شده‌اند. پیش از انتشار، تطبیق رقم کسری تجمعی آبخوان‌ها، سرانه مصرف و اعتبار طرح جامع با آمار رسمی شرکت آب منطقه‌ای توصیه می‌شود.
